← Yazılar/Evrim & YaşamYazı 004Örnek

Denklemdendoğanorganizmalar

Conway'in Hayat Oyunu'nu sürekli uzaya, sürekli zamana ve sürekli duruma taşıyın: Lenia. Tek bir halka çekirdek ve bir büyüme fonksiyonundan hareket eden, bozulunca biçimini geri kazanmaya çalışan desenler doğar.

Tarih
21 Eylül 2026
Okuma
1 dk · 203 kelime
Yazar
RANVIER Ekibi
Kanıt düzeyi
Örnek içerik

Hücresel otomatlar, basit yerel kuralların nasıl karmaşık küresel davranışlar ürettiğini gösteren en saf laboratuvardır. Lenia bu laboratuvarı sürekli hâle getirir ve içinden canlıya şaşırtıcı derecede benzeyen desenler çıkar.

Hayat Oyunu'ndan Lenia'ya

Conway'in Hayat Oyunu'nda her hücre ya ölüdür ya canlı; zaman adım adım ilerler; bir hücrenin geleceği sekiz komşusuna bağlıdır. Lenia (Bert Chan, 2019) bu üç ayrık seçimin üçünü de süreklileştirir: durum A(x)[0,1]A(\mathbf{x}) \in [0, 1] aralığında bir gerçek sayıdır, komşuluk RR yarıçaplı yumuşak bir halkadır ve güncelleme küçük bir Δt\Delta t ile yapılır:

At+Δt=[At+ΔtG(KAt)]01A_{t + \Delta t} = \Bigl[ A_t + \Delta t \cdot G\bigl(K * A_t\bigr) \Bigr]_0^1

Burada KAK * A, çekirdekle konvolüsyon; GG ise çan biçimli bir büyüme fonksiyonudur:

G(u)=2exp ⁣((uμ)22σ2)1G(u) = 2 \exp\!\left( -\frac{(u - \mu)^2}{2\sigma^2} \right) - 1

Komşuluk doluluğu μ\mu'ye yakınsa hücre büyür, uzaksa söner. Orbium adı verilen kayan desen için parametreler R=13R = 13, Δt=0,1\Delta t = 0{,}1, μ=0,15\mu = 0{,}15, σ=0,015\sigma = 0{,}015'tir.

L-08Lenia: Sürekli Yapay Yaşam
Tam ekran ↗
Canlı deney · kaydırınca başlar
Etkileşimli şekilTıklayıp sürükleyerek yaşam ekleyin, silgiyle bir Orbium'un bir kısmını kesin ve ne olduğunu izleyin. μ ve σ'yı değiştirerek desenlerin nasıl dağıldığını ya da patladığını görün.

Neden ilgimizi çekiyor?

Lenia desenleri kimseye söylenmeden kendilerini korur: bir Orbium'u küçük bir miktar bozduğunuzda çoğu zaman biçimini geri kazanır, büyük bir hasarda ise dağılır. Onarımın sınırı, parametre uzayında ölçülebilir bir büyüklüktür. Bu, miyelin onarımında sorduğumuz sorunun başka bir kılıktaki hâlidir: bir sistem ne kadar hasarı tolere eder ve onarım yolu hangi eşikte çöker?

Bu yazıya atıf

RANVIER Ekibi (2026). Denklemden doğan organizmalar. RANVIER. https://ranvier.science/yazilar/lenia-yapay-yasam/

Sıradaki yazı · 001Nörobilim & MS

Dijital miyelin: Onarımı hesaplamak

23 Eylül 2026 · 8 dk →