← Yazılar/Uzay MühendisliğiYazı 006Örnek

İkiateşleme,biryarımelips

Alçak yörüngeden yer eşzamanlı yörüngeye en az yakıtla nasıl çıkılır? Hohmann transferi iki motor ateşlemesi ve bir yarım elipsle cevap verir: 3,85 km/s ve 5,3 saat. Vis-viva denkleminden adım adım.

Tarih
22 Eylül 2026
Okuma
2 dk · 308 kelime
Yazar
RANVIER Ekibi
Kanıt düzeyi
Örnek içerik

Uzayda mesafe değil, hız değişimi pahalıdır. Bir yörünge manevrasının maliyeti kilometreyle değil, Δv\Delta v ile ölçülür.

Vis-viva: yörüngenin enerji denklemi

Kütleçekim parametresi μ=GM\mu = GM olan bir cismin çevresinde, yarı büyük ekseni aa olan bir yörüngede, merkeze rr uzaklıktaki hız şudur:

v2=μ(2r1a)v^2 = \mu \left( \frac{2}{r} - \frac{1}{a} \right)

Dairesel yörüngede a=ra = r olduğundan v=μ/rv = \sqrt{\mu / r} çıkar. Özgül mekanik enerji ε=μ/2a\varepsilon = -\mu / 2a'dır: negatifse cisim bağlıdır (elips), sıfırsa parabolik kaçış, pozitifse hiperbolik kaçış.

Hohmann transferi

Yarıçapı r1r_1 olan dairesel bir yörüngeden r2r_2'ye geçmek için, periapsisi r1r_1'de, apoapsisi r2r_2'de olan bir transfer elipsi kullanırız. Yarı büyük eksen at=(r1+r2)/2a_t = (r_1 + r_2)/2. İki ateşleme gerekir:

Δv1=μr1(2r2r1+r21)Δv2=μr2(12r1r1+r2)\begin{aligned} \Delta v_1 &= \sqrt{\frac{\mu}{r_1}} \left( \sqrt{\frac{2 r_2}{r_1 + r_2}} - 1 \right) \\[4pt] \Delta v_2 &= \sqrt{\frac{\mu}{r_2}} \left( 1 - \sqrt{\frac{2 r_1}{r_1 + r_2}} \right) \end{aligned}

Transfer süresi, elipsin yarım periyodudur:

tH=π(r1+r2)38μt_H = \pi \sqrt{\frac{(r_1 + r_2)^3}{8 \mu}}

Sayılarla: 400 km'den yer eşzamanlı yörüngeye

Dünya için μ=398600,44 km3/s2\mu = 398\,600{,}44\ \text{km}^3/\text{s}^2. 400 km irtifadaki dairesel yörüngede r1=6778r_1 = 6778 km, yer eşzamanlı yörüngede r2=42164r_2 = 42\,164 km:

BüyüklükDeğer
Başlangıç yörünge hızı v1v_17,67 km/s
Hedef yörünge hızı v2v_23,07 km/s
Birinci ateşleme Δv1\Delta v_12,40 km/s
İkinci ateşleme Δv2\Delta v_21,46 km/s
Toplam Δv\Delta v3,85 km/s
Transfer süresi5,29 saat

Sezgiye ters bir ayrıntı: yüksek yörüngeye çıktığınızda yavaşlarsınız. Yer eşzamanlı yörüngedeki hız, alçak yörüngedekinin yarısından azdır; buna rağmen oraya çıkmak için iki kez hızlanmanız gerekir.

L-07Yörünge Mekaniği
Tam ekran ↗
Canlı deney · kaydırınca başlar
Etkileşimli şekilSürükleyerek uydu fırlatın ya da “Hohmann transferi” senaryosunu seçin. Seçili uydunun yarı büyük ekseni, dışmerkezliği, periyodu ve özgül enerjisi canlı hesaplanır.

Radar gözüyle gezegenler

Kalın bulut katmanlarının altındaki yüzeyleri optik kameralar göremez; sentetik açıklıklı radar görür. Venüs'ün bugün bildiğimiz yüzey haritalarının çoğu, 1990'ların başında Magellan sondasının radar verilerine dayanır. Yörünge mekaniği burada da belirleyicidir: bir haritalama görevinin çözünürlüğü, kapsamı ve süresi, seçilen yörüngenin geometrisiyle doğrudan bağlantılıdır.

Bu yazıya atıf

RANVIER Ekibi (2026). İki ateşleme, bir yarım elips. RANVIER. https://ranvier.science/yazilar/hohmann-transferi/

Sıradaki yazı · 007Siber Güvenlik

Bir bit değişir, yarısı devrilir

22 Eylül 2026 · 2 dk →